TYT FELSEFE
Sofistler ile Sokrates’in Bilgi ve Değer Anlayışları Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir patikayı ilk kez yürüyen kişi onu uzun, her gün yürüyen kişi kısa bulur. Bir düşünür, bu iki değerlendirmeyi de değerlendirmeyi yapan kişinin koşullarına bağlar. Bu yaklaşım Protagoras’ın hangi düşüncesiyle uyumludur? A) Doğru bilgi her durumda aynıdır. B) Bir yargının değeri yalnızca yararına bağlıdır. C) Bilgi ancak yöntemli kuşkuyla elde edilir. D) Duyu algıları herkes için aynı sonucu verir. E) Nesneler hakkındaki algısal yargılar kişiye göredir. Doğru cevap: E Çözüm: Uzunluk burada ölçüm sonucu olarak değil, kişinin deneyimine dayalı değerlendirme olarak ele alınmaktadır. Bir ses, geniş bir salonda oturan iki dinleyiciden birine yüksek, diğerine alçak gelir. Protagorasçı bir yorumcu, yüksek ve alçak yargılarının algılayanın durumuyla birlikte düşünülmesi gerektiğini söyler. Yorumcu hangi görüşü dile getirir? A) Algıya dayalı doğruluk özneye bağlıdır. B) Gözleme dayalı her yargı evrenseldir. C) Sözcükler yoluyla hiçbir düşünce aktarılamaz. D) Akıl algısal farkları kesin bilgiye dönüştürür. E) Değişmez doğru yalnızca sezgiyle elde edilir. Doğru cevap: A Çözüm: Yorumcu, yargının geçerliliğini algılayanın içinde bulunduğu koşullara bağlar. Bir kişi, taze sıkılmış meyve suyunu ekşi bulur. Diğeri, önce çok ekşi bir içecek denediği için aynı meyve suyunu tatlı bulur. Bir düşünür bu yargıların her birinin kendi koşulunda anlaşılabileceğini savunur. Düşünür aşağıdaki görüşlerden hangisine yaklaşır? A) Zihindeki doğrular duyulardan önce gelir. B) Duyusal yargılar, onları veren kişinin konumuna göre değişir. C) Duyu organları aynı nesne hakkında her zaman ortak bir hüküm verir. D) Her yargı aynı zamanda yanlıştır. E) Duyusal bilgi bir kez oluşunca değişmez. Doğru cevap: B Çözüm: Değişik deneyim koşulları aynı nesne hakkında farklı algısal yargılara yol açar.