TYT FELSEFE
Sofistler ile Sokrates’in Bilgi ve Değer Anlayışları Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
Bir öğretmen önce öğrencisine ezberlediği tanımın çelişkilerini gösterir. Ardından yeni bilgi vermeden bir dizi soruyla, öğrencinin doğru ilişkiyi kendi akıl yürütmesiyle belirlemesine yardımcı olur. Sokratik yorumda bu yöntem hangi kabulü temel alır? A) Bazı doğrular insan aklında örtük olarak önceden vardır. B) Bir yargının doğruluğu yalnızca kişisel hazla ölçülür. C) Bir kavramı bilmek ancak çok sayıda gözleme bağlıdır. D) Herkes için geçerli doğruya ulaşmak olanaksızdır. E) Diyaloğun amacı bir görüşü çoğunluğa kabul ettirmektir. Doğru cevap: A Çözüm: İlk adım yanlış kesinliği sarsar. İkinci adım, akıldaki örtük doğrunun sorularla ortaya çıkabileceğini varsayar. Bir diyalogda öğrenci, önce bildiğini sandığı bir konuyu açıklayamadığını fark eder. Sonraki sorular, daha önce kendisine anlatılmayan bir ilkeyi kavramasını sağlar. Eğitmen bunu doğurtma örneği sayar. Eğitmen ikinci aşamayı hangi görüşle açıklar? A) İnsan ancak başkasının hazır yanıtını tekrarlayabilir. B) Bilgi zihinde örtük bulunabilir ve sorgulamayla görünür hâle gelebilir. C) Bir düşünce yalnızca uygulamada yarar sağladığında öğrenilir. D) Duyuların sağladığı her bilgi kesin ve değişmezdir. E) Bir ilkeyi kavramanın tek koşulu uzun süre gözlem yapmaktır. Doğru cevap: B Çözüm: Doğurtma, bilgiyi aktarmak yerine kişide var olduğu düşünülen içeriğin açığa çıkarılmasıdır. Bir öğrenci Sokratik diyaloğu iki adımda canlandırır. İlkinde kişiye kendi tanımındaki sorunu fark ettirir. İkincisinde doğru tanımı kendisi söylemeyip kişinin sorularla ona ulaşmasını sağlar. Canlandırma hangi bilgi anlayışını yansıtır? A) Doğruluk karşıdaki kişiyi ikna etmeye bağlıdır. B) Duyular bilginin tek kaynağıdır. C) Akıl doğuştan taşıdığı doğruları sorgulama yoluyla açığa çıkarabilir. D) Herkes için geçerli bir doğru yoktur. E) Doğru, uygulamada çıkar sağlayan düşüncedir. Doğru cevap: C Çözüm: Canlandırmanın ikinci adımı, doğru bilginin kişiye aktarılmasını değil kişinin aklında açığa çıkarılmasını esas alır.