TYT FELSEFE
Sofistler ile Sokrates’in Bilgi ve Değer Anlayışları Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru metinleri, seçenekler ve çözümler
İki kişi aynı rüzgârı farklı biçimde algılıyor. Birine serin, ötekine ılık geliyor. Protagoras’ı bu örnekle açıklayan bir düşünür algılayanın konumuna dikkat çekiyor. Bu yorumla aşağıdakilerden hangisi bağdaşmaz? A) Algı yargıları kişilerin yaşantısına göre değişebilir. B) Aynı olay hakkında iki kişi farklı yargılara varabilir. C) Bir yargının nasıl oluştuğunu anlamak için onu veren kişiye bakılabilir. D) Algılayanın koşullarından bağımsız olarak herkes aynı yargıya varmalıdır. E) Bir deneyimin kişiye nasıl göründüğü onun yargısında rol oynar. Doğru cevap: D Çözüm: Örnek, kişilerin yaşantılarının yargıda etkili olduğunu gösterir. Her kişinin aynı yargıyı vermesi gerektiği sonucu çıkmaz. Bir öğrenci, Protagoras’ın insanı ölçü sayan yaklaşımında aynı yemeğin birine acı, ötekine hafif gelebileceğini söylüyor. Öğrencinin örneği hangi iddiayı destekler? A) Her insan bütün algılarında aynı sonuca ulaşır. B) Bir algının doğruluğu yalnızca bir laboratuvarın onayına bağlıdır. C) Duyusal yargının değerlendirilmesinde algılayan kişinin koşulları önem taşır. D) Bir yargının kişiye göre değişmesi onun hiçbir anlam taşımadığını gösterir. E) İnsanlar aynı sözcüğü kullanıyorsa yaşantıları zorunlu olarak aynıdır. Doğru cevap: C Çözüm: Protagoras örneğinde algının kişiye nasıl göründüğü, onun verdiği yargının ölçüsü olarak değerlendirilir. Bir tartışmacı, bir yaşantı hakkında herkesin aynı biçimde hüküm vermek zorunda olmadığını savunuyor. Bir görüşün değerini tartışırken, o görüşün belirli koşullarda ne işe yaradığını da soruyor. Bu tartışmacı aşağıdaki iddialardan hangisine karşı çıkar? A) Bir yargının kabulü insanın içinde bulunduğu duruma bağlı olabilir. B) Bir görüşün kişiye sağladığı yarar değerlendirilebilir. C) Algılayanlar aynı durum karşısında farklı yargılar verebilir. D) Her kişinin deneyimi onun değerlendirmesinde etkili olabilir. E) Bütün doğru yargılar, kişiden ve koşullardan bağımsız olarak herkes için aynı olmak zorundadır. Doğru cevap: E Çözüm: Tartışmacı kişisel koşulların ve yararın değerlendirmedeki rolünü vurgular. Herkes için zorunlu tek yargı iddiası bu tutumla bağdaşmaz.