TYT FİZİK
Kuvvet Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Yatay bir deney yolunda hareket eden 80 kg kütleli yüklü bir taşıma arabası, başlangıçta durmakta olan 4 kg kütleli bir bloğa çarpıyor. Çarpışma boyunca iki cisim üzerindeki diğer yatay kuvvetler ihmal ediliyor. Temas kuvvetinin sıfır olmadığı bir an ve çarpışmanın tamamı hakkında üç öğrenci şu yorumları yapıyor: Deniz: Cisimlerin birbirlerine uyguladığı temas kuvvetleri büyüklükçe eşit, yönce zıttır. Ece: Temas kuvvetinin etkisiyle bloğun kazandığı ivmenin büyüklüğü, arabanın ivmesinin büyüklüğünden fazladır. Kerem: Çarpışmanın tamamında arabanın hız değişiminin büyüklüğü, bloğunkinden fazladır. Buna göre öğrencilerden hangilerinin yorumları doğrudur? A) Yalnız Deniz B) Yalnız Ece C) Deniz ve Ece D) Ece ve Kerem E) Deniz, Ece ve Kerem Doğru cevap: C Çözüm: Etki–tepki ilkesine göre iki cismin birbirine uyguladığı temas kuvvetleri her an eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür; Deniz doğrudur. Diğer yatay kuvvetler ihmal edildiğinden a=F/m bağıntısıyla 4 kg’lık bloğun ivmesi 80 kg’lık arabanın ivmesinin 20 katıdır; Ece doğrudur. Ortak temas süresi boyunca itmelerin büyüklükleri eşittir. J=m·Δv bağıntısından bloğun hız değişiminin büyüklüğü arabanınkinin 20 katıdır; Kerem yanlıştır. Yalnız Deniz ve Ece’nin yorumları doğrudur. Motoru kapalı, 50 kg kütleli bir robot platformu yatay bir zeminde kayarak 10 kg kütleli bir deney kutusuna çarpıyor. Kısa temas süresince cisimlere etki eden diğer yatay kuvvetler ihmal ediliyor. Temas kuvvetinin sıfır olmadığı bir an ile çarpışmanın tümü için şu yorumlar yapılıyor: Sena: Platformun kutuya uyguladığı kuvvetin büyüklüğü, kutunun platforma uyguladığı kuvvetin büyüklüğünden fazladır. Ozan: Kutunun ivmesinin büyüklüğü, platformun ivmesinin büyüklüğünün 5 katıdır. Bora: Çarpışma boyunca kutunun hız değişiminin büyüklüğü, platformunkinin 5 katıdır. Bu yorumlardan hangileri doğrudur? A) Ozan ve Bora B) Yalnız Sena C) Yalnız Ozan D) Sena ve Bora E) Sena, Ozan ve Bora Doğru cevap: A Çözüm: Kütleler farklı olsa da etkileşim kuvvetlerinin büyüklükleri eşittir; Sena yanlıştır. a=F/m olduğundan eşit kuvvetler altında ivme büyüklükleri kütlelerle ters orantılıdır. ivme büyüklüklerinin oranı 50/10=5 olduğundan Ozan doğrudur. Eşit büyüklükteki kuvvetler aynı süre etkidiği için itme büyüklükleri de eşittir. J=m·Δv bağıntısıyla hız değişimlerinin büyüklükleri oranı da 50/10=5 olur; Bora doğrudur. Doğru yorumlar Ozan ve Bora’ya aittir. Yatay, sürtünmesi ihmal edilen bir deney rayında 12 kg kütleli bir kızak ile 3 kg kütleli bir sürgü çarpışıyor. Çarpışma sırasında cisimlere başka yatay kuvvet etki etmiyor. Temas kuvvetinin sıfır olmadığı bir an ve temas süresinin tamamı için öğrenciler şunları söylüyor: İpek: Sürgüye uygulanan itmenin büyüklüğü, kızağa uygulanan itmenin büyüklüğünün 4 katıdır. Arda: Kızağın ivmesinin büyüklüğü, sürgünün ivmesinin büyüklüğünün dörtte biridir. Mert: Çarpışmanın tamamında cisimlerin hız değişimlerinin büyüklükleri birbirine eşittir. Buna göre hangi öğrencilerin yorumları doğrudur? A) İpek ve Arda B) Yalnız Mert C) Arda ve Mert D) İpek, Arda ve Mert E) Yalnız Arda Doğru cevap: E Çözüm: Etki–tepki kuvvetleri eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür; aynı temas süresinde iki cismin aldığı itmelerin büyüklükleri eşittir. Bu nedenle İpek yanlıştır. Kızağın kütlesi sürgünün 4 katı olduğundan a=F/m ile kızağın ivme büyüklüğü sürgününkinin dörtte biri çıkar; Arda doğrudur. Eşit itmeler için Δv=J/m olduğundan sürgünün hız değişiminin büyüklüğü kızağınkinin 4 katıdır; Mert yanlıştır. Yalnız Arda doğru yorum yapmıştır.