TYT KİMYA
Kimyasal Tepkimelerde Hesaplamalar Testi
Aşağıdaki soruları cevapla!
Soru metinleri, cevaplar ve çözümler
Bir öğrencinin suyun ayrışmasına ilişkin hesaplama notunda şu denklem ve ölçüm verileri yer almaktadır: 2H₂O(s) → 2H₂(g) + O₂(g) Başlangıçtaki su kütlesi 54 g, oluşan ve kurutularak toplanan H₂–O₂ gaz karışımının normal şartlardaki toplam hacmi 67,2 L’dir. Yalnızca bu tepkimenin gerçekleştiği ve ürün gazlarının kayıpsız toplandığı kabul edilecektir. H₂O’nun mol kütlesi 18 g/mol’dür. Gazlar ideal kabul edilecek ve normal şartlarda 1 mol gazın hacmi 22,4 L alınacaktır. Denklemde (s) sıvı hâli göstermektedir. Bu verilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) Tepkime %50 verimle gerçekleşmiştir. B) 3 mol H₂ gazı oluşmuştur. C) 1,5 mol O₂ gazı oluşmuştur. D) 54 g H₂O tepkimeye girmiştir. E) 18 g H₂O tepkimeye girmeden kalmıştır. Doğru cevap: E Çözüm: Başlangıçtaki su miktarı 54/18=3 moldür. Toplanan gazların toplamı 67,2/22,4=3 moldür. Denklemde 2 mol suyun ayrışmasından toplam 3 mol gaz oluştuğu için tepkimeye 2 mol, yani 36 g su girmiştir. Başlangıçtaki 54−36=18 g su kalır; doğru cevap E’dir. Oluşan H₂ miktarı 2 mol, O₂ miktarı 1 moldür. Verim 2/3, yaklaşık %66,7’dir; %50 değildir. Bir ayrışma tepkimesinin ölçüm raporunda başlangıçta 90 g sıvı su bulunduğu belirtilmiştir. Tepkime denklemi şöyledir: 2H₂O(s) → 2H₂(g) + O₂(g) İşlem sonunda oluşan kuru H₂ ve O₂ gazlarının normal şartlardaki toplam hacmi 100,8 L ölçülmüştür. Yan tepkime ve gaz kaybı yoktur; tepkimeye girmeyen su sıvı olarak kalmıştır. H₂O’nun mol kütlesi 18 g/mol, normal şartlarda ideal gazların molar hacmi 22,4 L/mol alınacaktır. (s), sıvı hâli belirtmektedir. Bu rapora göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A) Tepkimeye 72 g su girmiştir. B) 4 mol H₂ gazı oluşmuştur. C) Tepkime %60 verimle gerçekleşmiştir. D) Tepkimeye girmeyen suyun kütlesi 18 g’dır. E) 2 mol O₂ gazı oluşmuştur. Doğru cevap: C Çözüm: Başlangıçtaki su 90/18=5 moldür. Gaz karışımı 100,8/22,4=4,5 moldür. 2 mol sudan 3 mol gaz oluştuğuna göre tepkimeye giren su miktarı 4,5·2/3=3 mol olur. Verim 3/5=%60 olduğundan doğru cevap C’dir. Oluşan H₂ 3 mol, O₂ 1,5 mol; kullanılan su 54 g, kalan su 36 g’dır. Diğer dört seçenek bu değerlerle uyuşmaz. 36,5 g HCl içeren sulu bir çözeltide, HCl’nin aşağıdaki denkleme göre ürün verdiği bir tepkime hesabı yapılmaktadır: 2HCl(suda) → H₂(g) + Cl₂(g) Yalnızca bu tepkime gerçekleştiğinde oluşan H₂ ve Cl₂ gazlarının normal şartlardaki toplam hacmi 13,44 L bulunuyor. Ürün gazlarının çözünmediği, başka bir tepkimeye girmediği ve kayıpsız toplandığı varsayılacaktır. HCl’nin mol kütlesi 36,5 g/mol’dür. Gazların ideal davrandığı ve normal şartlarda 1 mol gazın 22,4 L hacim kapladığı kabul edilecektir. Bu verilere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) 0,3 mol H₂ gazı oluşmuştur. B) Tepkime %40 verimle gerçekleşmiştir. C) 0,3 mol HCl tepkimeye girmiştir. D) 0,6 mol Cl₂ gazı oluşmuştur. E) 21,9 g HCl tepkimeye girmeden kalmıştır. Doğru cevap: A Çözüm: Başlangıçtaki HCl miktarı 36,5/36,5=1 moldür. Toplam gaz miktarı 13,44/22,4=0,6 moldür. Ürünlerin mol oranı 1:1 olduğu için 0,3 mol H₂ ve 0,3 mol Cl₂ oluşur; doğru cevap A’dır. Denklem gereği 0,6 mol HCl harcanmış, 0,4 mol yani 14,6 g HCl kalmıştır. Verim %60’tır. 21,9 g ise kalan değil, tepkimeye giren HCl’nin kütlesidir.