TYT TARİH
Büyük Selçuklu Devleti Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Melikşah’ın ölümünden sonra Selçuklu hanedanı üyeleri arasında taht mücadeleleri başladı. Uzun süren çatışmalar devletin merkezî gücünü zayıflattı. Bu anlatıdan hangi sonuç çıkarılabilir? A) Sultanlığın kesin veraset kuralları taht mücadelesini sona erdirmiştir. B) Taht mücadeleleri merkezî otoritenin zayıflamasında etkili olmuştur. C) Bütün taht adayları aynı anda ülke yönetiminden çekilmiştir. D) Merkezî yönetim bu çatışmalarla daha güçlü hâle gelmiştir. E) Selçuklu Devleti’nin dış ilişkileri bütün dönem boyunca değişmemiştir. Doğru cevap: B Çözüm: Hanedan üyeleri arasındaki uzun çatışmalar merkezî yönetimin gücünü zayıflatmıştır. Sultan Sencer, Katvan’da Karahitaylara yenildi. Sonraki yıllarda bir Oğuz ayaklanmasını bastırmaya çalışırken esir düştü. Bu iki olay hangi yargıyı destekler? A) Devlet sadece deniz savaşlarından etkilenmiştir. B) Sencer bütün iç sorunları çözmüştür. C) Büyük Selçuklular hem dış hem iç tehditlerle karşılaşmıştır. D) Katvan sonrasında Karahitaylar Selçuklulara bağımlı hâle gelmiştir. E) Oğuzlar Selçuklu yönetimine hiçbir zaman karşı çıkmamıştır. Doğru cevap: C Çözüm: Karahitaylar karşısındaki yenilgi dış tehdide, Oğuz ayaklanması ise iç tehdide örnektir. Bir araştırmacı Büyük Selçuklu Devleti’nin son döneminde taht mücadeleleri, Katvan yenilgisi ve Oğuz ayaklanmasının etkisini inceliyor. Hangi iddia bu gelişmelerden çıkarılamaz? A) İç çatışmalar merkezî yönetimi zayıflatmıştır. B) Karahitaylara karşı askerî yenilgi yaşanmıştır. C) Sultan Sencer döneminde iç sorunlar görülmüştür. D) Devletin zayıflamasında birden fazla etken vardır. E) Sencer, tahtın devriyle ilgili anlaşmazlıkları kesin olarak ortadan kaldırmıştır. Doğru cevap: E Çözüm: Bu gelişmeler askerî ve siyasi sorunları gösterir. Tahtın devrine ilişkin anlaşmazlıkların kalıcı olarak çözüldüğünü göstermez.