TYT TARİH
Büyük Selçuklu Devleti Testi
Metni inceleyin ve uygun seçeneği işaretleyin.
Soru kökleri, seçenekler, cevaplar ve çözümler
Büyük Selçuklularda ikta gelirini kullanan bir görevli halka kötü davranırsa, kendisine ayrılan gelir başka birine verilebilirdi. Bu uygulama hangi yargıya dayanak olur? A) İkta sahibinin gelir üzerindeki yetkisi devletin denetimine bağlıdır. B) İkta sahibi arazinin mülkiyetini her koşulda kalıcı olarak almıştır. C) Halkın şikâyetleri hiçbir zaman dikkate alınmamıştır. D) İkta yönetimi bütünüyle yabancı devletlere bırakılmıştır. E) Devletin tahsis edilen gelir üzerinde hiçbir yetkisi yoktur. Doğru cevap: A Çözüm: Kötü muamele karşısında tahsisin kaldırılabilmesi devletin denetim yetkisini gösterir. Nizâmülmülk, ikta gelirlerinden yararlanan görevlilerin halka adil davranması gerektiğini ve görevlerinin denetlenebileceğini belirtmiştir. Bu görüş aşağıdakilerden hangisine önem verildiğini gösterir? A) Halkın keyfî uygulamalara karşı korunmasına B) İkta gelirlerinin koşulsuz biçimde miras bırakılmasına C) Vergilerin bütün bölgelerde kaldırılmasına D) Devletin taşra üzerindeki yetkisinin sona ermesine E) İkta sahiplerinin halk üzerinde sınırsız yetki kullanmasına Doğru cevap: A Çözüm: Görevlilerin davranışlarının denetlenmesi ve adalet şartı, halkı keyfî uygulamalardan korumaya yöneliktir. Bir Selçuklu kaydında devletin belirli vergi gelirini bir hizmet karşılığı tahsis ettiği, hizmet aksarsa tahsisi geri alabildiği yazılıdır. Hangi yorum bu kayda dayanır? A) Bütün Selçuklu arazileri özel mülkiyete verilmiştir. B) Vergi gelirinin kullanım hakkı belirli koşullara bağlıdır. C) Arazi üzerinde hiçbir devlet denetimi kalmamıştır. D) Hizmet yükümlülüğü tahsisle ilişkisizdir. E) Tahsis edilen gelirler kalıcı olarak yabancı devletlere bırakılmıştır. Doğru cevap: B Çözüm: Tahsis hizmet karşılığıdır ve koşullar yerine getirilmezse devletçe geri alınabilir.